Nie wystarczy kupić czujnik czadu i przykręcić go w pierwszym lepszym miejscu. Producenci podają zalecenia, normy wskazują pewne ramy, ale rzeczywistość w domach i mieszkaniach bywa różna. Prawidłowa wysokość montażu czujnika czadu to 1,5-3 metry od podłogi, choć konkretne warunki w pomieszczeniu mogą wymagać indywidualnego podejścia. Źle zamontowany czujnik albo nie wykryje zagrożenia na czas, albo będzie wyzwalał fałszywe alarmy przy każdym otwarciu drzwi od pieca.
Co mówią przepisy i normy
W Polsce nie ma jednoznacznego przepisu nakazującego konkretną wysokość montażu czujnika tlenku węgla. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych budynków wymaga instalacji czujników w określonych sytuacjach, ale nie precyzuje dokładnie, gdzie je wieszać. Norma PN-EN 50292 podaje ogólne wytyczne – czujnik powinien znajdować się w zasięgu słyszalności sygnału alarmowego, w miejscu dostępnym dla użytkowników.
Producenci czujników w instrukcjach najczęściej rekomendują montaż na wysokości około 1,5 metra od podłogi, czyli mniej więcej na poziomie oczu dorosłego człowieka. To nie przypadek – tlenek węgla ma gęstość zbliżoną do powietrza, więc nie opada jak propan-butan i nie unosi się jak dym. Miesza się z powietrzem dość równomiernie.
Czujnik czadu montowany pod sufitem, jak czujkę dymu, to częsty błąd. Tlenek węgla rozprzestrzenia się inaczej niż dym z pożaru i wymaga innych zasad instalacji.
Dlaczego wysokość ma znaczenie
Tlenek węgla w temperaturze pokojowej ma masę cząsteczkową 28, podczas gdy powietrze to około 29. Ta niewielka różnica sprawia, że CO nie ma wyraźnej tendencji do opadania czy wznoszenia się. W praktyce jego rozmieszczenie zależy od ruchów powietrza w pomieszczeniu, źródła ciepła, wentylacji.
Czujnik zamontowany zbyt nisko, tuż nad podłogą, może znajdować się w martwej strefie cyrkulacji powietrza. Zbyt wysoko – pod samym sufitem – również nie jest optymalny, bo tam powietrze często stoi w miejscu, szczególnie zimą przy słabej wentylacji. Strefa środkowa pomieszczenia, między 1,5 a 3 metry od podłogi, zapewnia najlepszy kontakt z powietrzem, którym faktycznie oddychają mieszkańcy.
Montaż w różnych pomieszczeniach
Kotłownia i pomieszczenie z piecem
W kotłowni czujnik montuje się w odległości 1-3 metrów od urządzenia grzewczego, na wysokości około 1,5 metra. Zbyt blisko źródła spalania może powodować fałszywe alarmy przez chwilowe wzrosty stężenia CO podczas rozpalania. Zbyt daleko – opóźni wykrycie problemu.
Jeśli w pomieszczeniu znajduje się piec węglowy lub gazowy, czujnik nie powinien wisieć bezpośrednio nad urządzeniem. Ciepłe powietrze unoszące się pionowo może powodować turbulencje, które utrudnią prawidłowy odczyt. Lepiej zamontować go z boku, na ścianie prostopadłej do ściany z piecem.
Sypialnia
W sypialni czujnik montuje się zazwyczaj nieco wyżej – na wysokości około 2 metrów. Podczas snu reakcja na alarm jest opóźniona, więc urządzenie musi być dobrze słyszalne. Jednocześnie nie powinno znajdować się zbyt blisko łóżka, żeby nie budzić niepotrzebnie przez przejściowe wahania stężenia CO.
Dobrym miejscem jest ściana naprzeciwko łóżka, w połowie wysokości między podłogą a sufitem. Unika się montażu nad grzejnikiem – ciepłe powietrze unoszące się do góry może zakłócać pomiary.
Korytarz i klatka schodowa
Korytarze często służą jako miejsca montażu czujników chroniących kilka pomieszczeń jednocześnie. Tutaj wysokość 1,5-2 metry sprawdza się dobrze. W przypadku klatki schodowej w domu dwukondygnacyjnym warto rozważyć dwa czujniki – po jednym na każdym poziomie.
Na klatce schodowej powietrze cyrkuluje intensywniej niż w zamkniętych pomieszczeniach. Efekt komina może powodować szybszy przepływ gazów w górę budynku. Czujnik na górnym piętrze powinien znajdować się w miejscu, gdzie powietrze z dołu naturalnie dociera.
Czego unikać przy wyborze miejsca
- Bezpośredniej bliskości okien i drzwi – przeciągi mogą rozpraszać tlenek węgla zanim czujnik go wykryje
- Narożników i zamkniętych wnęk – tam powietrze cyrkuluje najsłabiej
- Miejsc nad kuchenką gazową – para wodna i opary z gotowania mogą zakłócać działanie sensora
- Bezpośredniego sąsiedztwa wentylatorów i klimatyzatorów
- łazienek – wilgoć skraca żywotność czujnika
Praktyczne wskazówki montażowe
Czujnik powinien być zamocowany stabilnie do ściany lub na wolnostojącym statywie, jeśli producent przewidział taką opcję. Montaż na suficie jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy instrukcja producenta wyraźnie to przewiduje – niektóre modele są do tego przystosowane.
Odległość od urządzeń grzewczych to minimum 1 metr w poziomie. Od drzwi wejściowych – przynajmniej 1,5 metra, żeby uniknąć wpływu powietrza z zewnątrz. Jeśli w pomieszczeniu jest wentylacja mechaniczna, czujnik montuje się z dala od kratki wywiewnej.
Warto pamiętać, że czujnik wymaga okresowej wymiany – zazwyczaj co 5-7 lat, w zależności od modelu. Miejsce montażu powinno być dostępne, żeby można było łatwo wymienić urządzenie lub baterie bez konieczności przestawiania mebli.
Instrukcja producenta zawsze ma pierwszeństwo przed ogólnymi zaleceniami. Różne modele czujników mogą mieć odmienne wymagania dotyczące montażu ze względu na typ sensora i sposób pobierania próbek powietrza.
Ile czujników i gdzie
W domu jednorodzinnym minimum to jeden czujnik na każdej kondygnacji. Jeśli jest kotłownia z piecem – tam osobny czujnik jest konieczny. W mieszkaniu z piecem gazowym wystarczy zazwyczaj jeden czujnik w pomieszczeniu głównym, najlepiej w korytarzu między sypialnią a częścią dzienną.
Dom o powierzchni powyżej 150 m² wymaga rozważenia instalacji kilku czujników. Jedno urządzenie nie zagwarantuje wykrycia CO w przeciwległym końcu budynku, szczególnie przy zamkniętych drzwiach między pomieszczeniami.
W przypadku domów z garażem wbudowanym warto zamontować dodatkowy czujnik w garażu lub w pomieszczeniu przylegającym. Spaliny z samochodu zawierają tlenek węgla, a ściany między garażem a częścią mieszkalną nie zawsze są całkowicie szczelne.
Testowanie i konserwacja po montażu
Po zamontowaniu czujnika należy przeprowadzić test działania zgodnie z instrukcją – zwykle przez naciśnięcie przycisku testowego. Sygnał alarmowy powinien być wyraźnie słyszalny we wszystkich pomieszczeniach, które urządzenie ma chronić. Jeśli nie jest – trzeba rozważyć dodatkowy czujnik lub model z głośniejszym alarmem.
Czujniki wymagają regularnego odkurzania – kurz i pajęczyny mogą blokować otwory wentylacyjne i zakłócać pomiary. Wystarczy delikatne odkurzenie raz na kilka miesięcy miękką szczotką. Nie wolno malować czujnika ani zakrywać go żadnymi materiałami.
Co 6-12 miesięcy warto sprawdzić baterię, nawet jeśli urządzenie nie sygnalizuje jej rozładowania. Część modeli ma baterię litową na cały okres eksploatacji – wtedy wystarczy kontrola, czy dioda sygnalizacyjna świeci się prawidłowo.